2023

Pomorania Antiqua

Rocznik: 2023 | Tom: 32

artykuł naukowy

polski

PL Odkrycia skarbu przy pomocy detektora metali dokonano pod koniec sierpnia 2021 r. w Jodłownie, gmina Przywidz, pow. gdański. Obszar ten znajduje się w południowo-zachodniej części miejscowości. Skarb odnaleziono przy leśnej ścieżce, w odległości około 10 metrów od meandra koryta dawnej rzeki. Badania wykopaliskowe przeprowadzono w dniu 3 września 2021 r. Po usunięciu warstwy humusu natrafiono na okrągły zarys wkopu wykonanego przez znalazcę. Na głębokości około 70 cm natrafiono na płaski kamień, pozostawiony tam przez odkrywcę przedmiotów. Znalazca twierdzi, że kamień znajdował się nad przedmiotami metalowymi. Poniżej kamienia zaczęły ukazywać się pozostawione w stanie nienaruszonym przedmioty metalowe pokryte intensywnie zieloną patyną. Przedmioty znajdowały się w ziemi w zorganizowanym porządku. Pręty/sztabki wraz z kilkoma związanymi ze sobą przedmiotami złożono razem w dwóch grupach. W centralnej części znajdowały się naszyjniki złożone jeden na drugim oraz nagolennik, który był częściowo otoczony naszyjnikami. Poszczególne elementy depozytu zostały związane sznurkiem wykonanym z materiału pochodzenia organicznego, którego pozostałości zachowały się na niektórych przedmiotach. W depozycie odkryto cztery nagolenniki lane puste w środku, sześć naszyjników kabłąkowatych, bransoletę, dwa fragmenty ozdób obręczowych. Do odpadów produkcyjnych zaliczono dwa nadlewy zbiorników wlewowych. W depozycie znajdują się także ostrza i ich fragmenty. Najliczniejsza grupa zabytków metalowych w depozycie to pręty/sztabki (pięćdziesiąt sztuk). Ten liczny zbiór jest mocno zróżnicowany metrycznie oraz formalnie. Na podstawie obecności przedmiotów datujących, takich jak nagolenniki i naszyjniki kabłąkowate chronologię depozytu określić należy na wczesną epokę żelaza. W oparciu o ustalenia M. Hoffmana obecność naszyjników kabłąkowatych wydaje się świadczyć o datowaniu depozytu na późną wczesną epokę brązu (HaD). Odkrycie z Jodłowna wpisuje się z całą sieć odkryć skarbów z okresu wczesnej epoki żelaza. Jest to też jeden z nielicznych zespół tzw. zwartych, których homogeniczność jest pewna. Po raz pierwszy w przypadku wczesnej epoki żelaza na Pomorzu mamy do czynienia z dobrze udokumentowanym kontekstem depozycji przedmiotów metalowych stanowiących jeden zespół. Zdeponowanie sztabek nie powinno decydować jedynie o „surowcowej” interpretacji charakteru skarbu oraz, tak chętnie podejmowanej przez badaczy, kwestii przynależności przedmiotów jedynie do osoby zajmującej się metalurgią. Dalsze badania poszczególnych komponentów skarbu przybliżą nas do próby odtworzenia ich „biografii” oraz interpretacji aktu depozycji.

PL Odkrycia skarbu przy pomocy detektora metali dokonano pod koniec sierpnia 2021 r. w Jodłownie, gmina Przywidz, pow. gdański. Obszar ten znajduje się w południowo-zachodniej części miejscowości. Skarb odnaleziono przy leśnej ścieżce, w odległości około 10 metrów od meandra koryta dawnej rzeki. Badania wykopaliskowe przeprowadzono w dniu 3 września 2021 r. Po usunięciu warstwy humusu natrafiono na okrągły zarys wkopu wykonanego przez znalazcę. Na głębokości około 70 cm natrafiono na płaski kamień, pozostawiony tam przez odkrywcę przedmiotów. Znalazca twierdzi, że kamień znajdował się nad przedmiotami metalowymi. Poniżej kamienia zaczęły ukazywać się pozostawione w stanie nienaruszonym przedmioty metalowe pokryte intensywnie zieloną patyną. Przedmioty znajdowały się w ziemi w zorganizowanym porządku. Pręty/sztabki wraz z kilkoma związanymi ze sobą przedmiotami złożono razem w dwóch grupach. W centralnej części znajdowały się naszyjniki złożone jeden na drugim oraz nagolennik, który był częściowo otoczony naszyjnikami. Poszczególne elementy depozytu zostały związane sznurkiem wykonanym z materiału pochodzenia organicznego, którego pozostałości zachowały się na niektórych przedmiotach. W depozycie odkryto cztery nagolenniki lane puste w środku, sześć naszyjników kabłąkowatych, bransoletę, dwa fragmenty ozdób obręczowych. Do odpadów produkcyjnych zaliczono dwa nadlewy zbiorników wlewowych. W depozycie znajdują się także ostrza i ich fragmenty. Najliczniejsza grupa zabytków metalowych w depozycie to pręty/sztabki (pięćdziesiąt sztuk). Ten liczny zbiór jest mocno zróżnicowany metrycznie oraz formalnie. Na podstawie obecności przedmiotów datujących, takich jak nagolenniki i naszyjniki kabłąkowate chronologię depozytu określić należy na wczesną epokę żelaza. W oparciu o ustalenia M. Hoffmana obecność naszyjników kabłąkowatych wydaje się świadczyć o datowaniu depozytu na późną wczesną epokę brązu (HaD). Odkrycie z Jodłowna wpisuje się z całą sieć odkryć skarbów z okresu wczesnej epoki żelaza. Jest to też jeden z nielicznych zespół tzw. zwartych, których homogeniczność jest pewna. Po raz pierwszy w przypadku wczesnej epoki żelaza na Pomorzu mamy do czynienia z dobrze udokumentowanym kontekstem depozycji przedmiotów metalowych stanowiących jeden zespół. Zdeponowanie sztabek nie powinno decydować jedynie o „surowcowej” interpretacji charakteru skarbu oraz, tak chętnie podejmowanej przez badaczy, kwestii przynależności przedmiotów jedynie do osoby zajmującej się metalurgią. Dalsze badania poszczególnych komponentów skarbu przybliżą nas do próby odtworzenia ich „biografii” oraz interpretacji aktu depozycji.

23.11.2023

91 - 114

https://sklep.archeologia.pl/produkt/pomorania-antigua-xxxii/

40