EN On the hill or in the valley? errain topography and environmental conditions versus Neolithic settlement system ofSandomierz Upland

2021

rozdział w monografii naukowej

polski

PL Osadnictwo pradziejowe, także neolityczne, było ściśle powiązane z warunkami środowiska naturalnego – topografią terenu, glebami, szatą roślinną. W przypadku Wyżyny Sandomierskiej duże znacze nie miała także miąższość pokrywy lessowej i związane z nią zjawi ska: kształtowanie się sieci wąwozów czy powstawanie wymoków. Zmienność tych czynników wpływała w istotnej mierze na charakter sieci osadniczej i jej ewolucję w czasie, a także na metody wykorzysty wania poszczególnych stref siedliskowych dla celów gospodarczych. Waloryzacja przestrzeni i sposób jej postrzegania miały też niejedno krotnie znaczenie kulturowe. Wykorzystywanie tych samych punktów terenu przez neolitycznych mieszkańców Wyżyny zaznacza się szcze gólnie wyraźnie w przypadku cmentarzysk, wykazujących sukcesję użytkowania od środkowego neolitu po wczesny okres epoki brązu. W stosunku do osad tendencja ta zaakcentowana jest słabiej, choć warto odnotować fakt, iż wszystkie duże osady wyżynne noszą ślady wszystkie duże osady wyżynne noszą ślady wcześniejszego osadnictwa.

EN Prehistoric, including Neolithic, settlement was closely linked to envi ronmental conditions – terrain topography, soils, vegetation. As far as Sandomierz Upland is concerned, the thickness of loessial cover and related phenomena: formation of networks of gullies or creation of closed depressions. The variability of these factors has significantly affected the nature of the settlement system and its evolution over time, as well as the methods of using individual habitat zones for economic objectives. Valorisation of the area and how it is perceived often had cultural significance. The use of the same sites by Neolithic residents of the Upland is particularly clear in the case of burial grounds, showing the succession of usage from the Middle Neolithic to the Early Bronze Age. Regarding the settlements, this trend is less marked, however, it is worth noting that all large upland settlements show signs of prior habitation.

2021

231 - 290

https://www.academia.edu/72300233/Przemiany_%C5%9Brodowiska_naturalnego_i_ich_zwi%C4%85zki_z_przemianami_osadnictwa_na_ziemiach_polskich_w_m%C5%82odszym_okresie_przedrzymskim_okresie_rzymskim_i_wczesnej_fazie_okresu_w%C4%99dr%C3%B3wek_lud%C3%B3w_III_w_przed_Chr_pierwsza_po%C5%82owa_V_w_po_Chr_

Zmiany środowiska i warunków klimatycznych w okresie od schyłkowego paleolitu do końca średniowiecza i ich wpływ na warunki życia człowieka w północnej części Europy Środkowej

5

5