2025

Studia Historiae Scientiarum

Rocznik: 2025 | Tom: 24

artykuł naukowy

polski

PL Celem artykułu jest przedstawienie dążeń Komisji Etnograficznej, działającej w strukturach Polskiej Akademii Umiejętności oraz Polskiej Akademii Nauk, do uzyskania samodzielności. Jej losy splotły się w dużej mierze z dziejami dyscypliny, zwanej dziś najczęściej antropologią kulturową, a niegdyś częściej etnografią i etnologią. Choć Komisja Etnograficzna jest wzmiankowana w publikacjach dotyczących historii polskiej etnografii/etnologii i folklorystyki, to dzieje tego gremium nie zostały wystarczająco opracowane, a w dużej mierze pozostają nieznane. W literaturze brakuje zarówno wy-świetlenia okoliczności wyodrębnienia się Komisji Etnograficznej z Komisji Antropologicznej PAU (1926), jak i jej losów w okresie bezpośrednio po II wojnie światowej. Nieznany pozostaje również kontekst jej powołania w 1973 roku w strukturach PAN, a także późniejszych przenosin (2011) do reaktywowanej PAU. Naszym zamiarem nie jest pieczołowite odtworzenie historycznej działalności Komisji, lecz – poprzez opis jej losów w obrębie wskazanych instytucji – zwrócenie uwagi na żmudną drogę etnografii/etnologii zmierzającej do autonomii dyscypliny.

EN The aim of this article is to present the efforts of the Commission on Ethnography, operating within the structures of the Polish Academy of Arts and Sciences and the Polish Academy of Sciences, to gain independence. Its fate was largely intertwined with the history of the discipline, today most often referred to as cultural anthropology, and formerly more commonly known as ethnography and ethnology. Although the Commission on Ethnography is mentioned in publications on the history of Polish ethnography/ethnology and folklore studies, the history of this body has not been sufficiently researched and remains largely unknown. The literature lacks both a description of the circumstances surrounding the separation of the Commission on Ethnography from the Commission on Anthropology of the Polish Academy of Arts and Sciences in 1926 and its fate in the period immediately after the Second World War. The context of its establishment in 1973 with-in the structures of the Polish Academy of Sciences, as well as its subsequent transfer (2011) to the reactivated Polish Academy of Arts and Sciences, also remains unknown. Our intention is not to meticulously reconstruct the historical activities of the Commis-sion, but rather to draw attention to the arduous path of ethnogra-phy/ethnology towards the autonomy of the discipline by describ-ing its fate within the indicated institutions.

161 - 188

10.4467/2543702xshs.25.007.21845

https://ojs.ejournals.eu/SHS/article/view/10596

CC BY (uznanie autorstwa)

otwarte repozytorium

ostateczna wersja opublikowana

30.09.2025

w momencie opublikowania

100