2025

Journal of Urban Ethnology

Rocznik: 2025 | Tom: 23 | Numer: -

artykuł naukowy

polski

PL W dobie procesu heritagizacji i turystyki w Indiach przemianom podlegają nie tylko ośrodki uznane za światowe dziedzictwo UNESCO, ale także mniejsze i lokalne, dawniej nieznane miejsca praktyk religijnych. Obok list cudów świata czy list informacyjnych (tentative lists) powstają lokalnie listy miejsc, które warto odwiedzić w danym regionie. Artykuł analizuje proces przemiany dawnego corocznego rytuału pasterzy Rabari z indyjskiego Kaczhu w kontekście heritagizacji i spektakularyzacji. Rytuał ku czci bogini Bhad Mata, głęboko zakorzeniony w lokalnej religijności i relacji ze zwierzętami, staje się dziś przedmiotem zewnętrznej obserwacji, estetyzacji i interpretacji jako element szeroko rozumianego procesu „dziedzictwa kulturowego”. Autor ukazuje, jak praktyka religijna ulega przeobrażeniu w widowisko, a ciało bhopy staje się medium zarówno duchowym, jak i kulturowym. W pracy została podjęta refleksja nad relacją między znaczeniem nadawanym rytuałowi przez jego uczestników a sensem konstruowanym przez zewnętrznych obserwatorów i instytucje. Analiza ujawnia, że dziedzictwo nie jest neutralnym spadkiem po przeszłości, lecz dynamiczną przestrzenią negocjowania tożsamości, pamięci i sprawczości. Przypadek Rabari ukazuje dziedzictwo jako zjawisko żywe, zmienne i niejednoznaczne, funkcjonujące na styku sacrum, rynku, turystyki i polityki kulturowej.

EN In the period of heritagisation and tourism, India witnesses changes not only in the centres on the UN-ESCO World Heritage list, but also the small, local, previously little known sites of religious practices. Small-scale lists of places worth visiting in a given region are compiled, adding to the lists of the wonders of the world or informative lists (tentative lists) of places to visit. This article explores the transformation of an annual ritual performed by the Rabari pastoralist community in the Kutch region of India, ana-lysing it through the lens of heritagisation and spectacularisation. The ritual in honour of the goddess Bhad Mata, once deeply rooted in religious practice and pastoral cosmology, is increasingly reframed as a cultural heritage performance, consumed by tourists, researchers and institutional observers. The author demonstrates how spiritual embodiment and trance, particularly through the figure of the bhopa(ritual medium), become not only expressions of devotion, but also sites of meaning production within a changing cultural economy. The paper distinguishes between the emic meanings ascribed to the ritual by its participants and the etic frameworks imposed by external agents, including heritage institutions. It argues that heritage is not a neutral legacy of the past but a dynamic, contested space where identity, memory and agency are continuously negotiated. The case of the Rabari illustrates how heritage remains a living, affective, and politically charged process situated at the crossroads of the sacred, the market, and cultural policy.

159 - 173

10.23858/jue23.2025.009

https://journals.iaepan.pl/jue/article/view/3835

CC BY (uznanie autorstwa)

otwarte czasopismo

ostateczna wersja opublikowana

03.12.2025

w momencie opublikowania

70